Thép mạ kẽm là vật liệu phổ biến trong xây dựng nhờ khả năng chống oxy hóa vượt trội. Tuy nhiên, việc thi công sơn trên bề mặt này thường gây ra nhiều tranh cãi về mặt kỹ thuật, đặc biệt là vấn đề sơn thép mạ kẽm có cần sơn lót không. Việc hiểu rõ bản chất vật liệu và đặc tính các loại sơn sẽ giúp bạn bảo vệ công trình hiệu quả, tránh tình trạng bong tróc sau một thời gian ngắn sử dụng. Tại Sơn Trọng Tín, chúng tôi nhận thấy đây là thắc mắc hàng đầu của các chủ đầu tư và thợ thầu khi thực hiện các hạng mục hàng rào, cửa cổng hay kết cấu nhà xưởng.

Câu trả lời phụ thuộc vào loại sơn bạn lựa chọn. Nếu sử dụng sơn mạ kẽm 2 thành phần (gốc Epoxy), việc dùng sơn lót là bắt buộc để tạo chân bám. Ngược lại, với các dòng sơn mạ kẽm 1 thành phần cao cấp tích hợp công nghệ mới, bạn có thể sơn trực tiếp mà không cần lớp lót, giúp tiết kiệm chi phí và thời gian thi công.

Giải đáp: Sơn thép mạ kẽm có cần sơn lót không?

Bề mặt thép mạ kẽm có đặc thù rất khác so với thép đen truyền thống. Lớp kẽm bao phủ bên ngoài đóng vai trò bảo vệ lõi thép khỏi tác động môi trường nhưng đồng thời cũng tạo ra một bề mặt cực kỳ trơn láng và khó bám dính. Nếu sử dụng các loại sơn dầu Alkyd thông thường mà không có lớp lót chuyên dụng, màng sơn sẽ nhanh chóng bị tách lớp và bong ra thành từng mảng chỉ sau vài tháng.

Vì vậy, việc xác định có cần sơn lót hay không phải dựa trên loại sơn phủ cuối cùng mà bạn dự định sử dụng. Các chuyên gia kỹ thuật phân chia thành hai trường hợp chính để người dùng dễ dàng áp dụng vào thực tế công trình của mình.

Đặc điểm bề mặt thép mạ kẽm và khả năng bám dính

Bề mặt kẽm thường có một lớp dầu bảo vệ hoặc các tạp chất hóa học phát sinh trong quá trình mạ. Lớp này làm giảm năng lượng bề mặt, khiến các phân tử sơn thông thường không thể len lỏi và bám chặt vào bề mặt kim loại.

Hơn nữa, kẽm là một kim loại có tính hoạt động hóa học cao. Khi tiếp xúc với thành phần axit trong một số loại sơn dầu thông thường, nó sẽ xảy ra phản ứng xà phòng hóa ngay tại bề mặt tiếp xúc, làm phá vỡ liên kết giữa sơn và kẽm.

• Bề mặt quá trơn: Làm sơn dễ trôi, không tạo được độ nhám cần thiết.
• Lớp màng oxit kẽm: Nếu không xử lý kỹ, lớp màng này sẽ ngăn cản sự liên kết trực tiếp.
• Tính kỵ nước: Thép mạ kẽm mới thường có độ bóng cao, đẩy lùi các dòng sơn gốc nước nếu không có lót.

Các trường hợp bắt buộc và không bắt buộc dùng sơn lót

Trong thi công công nghiệp hoặc các khu vực chịu môi trường khắc nghiệt như gần biển, hệ thống sơn 2 thành phần (sơn lót Epoxy giàu kẽm và sơn phủ PU) luôn là lựa chọn hàng đầu. Lớp lót ở đây đóng vai trò quyết định đến tuổi thọ của hệ thống sơn.

Tuy nhiên, đối với các công trình dân dụng như hàng rào, cửa sổ, việc sử dụng sơn mạ kẽm 1 thành phần (Acrylic hoặc Alkyd biến tính) đã trở nên phổ biến. Các dòng sơn này được thiết kế để "ăn" trực tiếp vào kẽm mà không cần lớp trung gian.

• Trường hợp cần lót: Sử dụng sơn phủ Epoxy, sơn phủ PU, hoặc sơn phủ màu gốc dầu Alkyd thông thường.
• Trường hợp không cần lót: Sử dụng sơn mạ kẽm chuyên dụng 1 thành phần (loại Direct-to-Metal), sơn mạ kẽm đa năng.

Tầm quan trọng và lợi ích của lớp sơn lót cho thép mạ kẽm

Dù công nghệ sơn hiện đại đã cho ra đời các dòng sơn trực tiếp, nhưng lớp sơn lót vẫn giữ một vị thế quan trọng trong các công trình yêu cầu tiêu chuẩn kỹ thuật cao. Nó không chỉ đơn thuần là một lớp ngăn cách mà còn mang lại nhiều giá trị cốt lõi cho bề mặt kim loại.

• Tối ưu hóa độ bám dính: Sơn lót được điều chế với nồng độ nhựa cao, giúp bám chặt vào bề mặt kẽm trơn trượt.
• Ngăn chặn phản ứng hóa học: Lớp lót ngăn cách sự tiếp xúc trực tiếp của các hóa chất trong sơn phủ với lớp kẽm, tránh hiện tượng xà phòng hóa.
• Tăng cường khả năng chống rỉ: Các loại lót chuyên dụng chứa các pigment chống ăn mòn, bảo vệ thép khi lớp kẽm bị trầy xước.
• Làm đều bề mặt: Giúp lớp sơn phủ lên màu chuẩn hơn, mịn màng và có độ bóng đồng nhất.
• Tiết kiệm sơn phủ: Lớp lót làm giảm độ thẩm thấu và lấp đầy các lỗ li ti, giúp bạn tốn ít sơn màu hơn ở các lớp sau.

Tăng cường độ bám dính và liên kết giữa các lớp sơn

Hãy tưởng tượng lớp sơn lót như một loại 'keo hai mặt' đặc biệt. Một mặt liên kết chặt chẽ với các nguyên tử kẽm, mặt còn lại tạo ra bề mặt có độ nhám vi mô để lớp sơn phủ bám vào. Nếu thiếu đi 'cầu nối' này, sơn phủ dù đắt tiền đến đâu cũng rất dễ bị bóc tách.

Khả năng chống rỉ và bảo vệ bề mặt bền vững

Tại các vị trí mối hàn hoặc các góc cạnh, lớp kẽm thường mỏng hơn hoặc bị cháy sém. Tại đây, sơn lót chống rỉ sẽ bù đắp lỗ hổng bảo vệ, ngăn không cho hơi ẩm và oxy tiếp xúc với phần thép bên trong, từ đó triệt tiêu nguồn gốc của rỉ sét.

Các loại sơn thép mạ kẽm phổ biến nhất trên thị trường

Trên thị trường hiện nay có rất nhiều dòng sơn dành cho sắt kẽm, từ các thương hiệu lớn như Jotun, Dulux đến các dòng chuyên dụng như Jiplai hay XMAX 100 được Sơn Trọng Tín phân phối. Việc phân loại đúng sẽ giúp bạn đưa ra quyết định mua hàng chính xác nhất.

So sánh sơn mạ kẽm 1 thành phần và 2 thành phần

Tùy vào quy mô công trình và điều kiện thi công mà bạn có thể chọn một trong hai dòng sơn sau. Mỗi loại đều có những đặc điểm kỹ thuật riêng biệt.

Phân loại theo gốc nhựa: Alkyd, Epoxy và Polyurethane

Gốc nhựa quyết định khả năng chịu thời tiết và độ bóng của màng sơn. Đây là yếu tố then chốt khi lựa chọn sơn cho khu vực ngoài trời hay trong nhà.

Xem thêm: Sơn cho thép mạ kẽm: Giải pháp bảo vệ tối ưu và hướng dẫn chọn mua chi tiết

Quy trình các bước sơn thép mạ kẽm đạt độ bền tối đa

Thực tế cho thấy, 70% sự cố bong tróc sơn đến từ khâu chuẩn bị bề mặt và thi công sai kỹ thuật. Dưới đây là quy trình chuẩn mà Sơn Trọng Tín khuyến nghị để đảm bảo lớp sơn bền đẹp theo thời gian.

Bước 1 & 2: Vệ sinh bề mặt và xử lý hóa học/cơ học

Đây là bước quan trọng nhất nhưng thường bị thợ sơn bỏ qua. Bề mặt sạch là điều kiện tiên quyết cho sự bám dính của sơn.

• Loại bỏ dầu mỡ: Dùng xăng thơm hoặc dung môi chuyên dụng lau sạch lớp dầu bảo vệ trên thép mới.
• Làm sạch bụi bẩn: Dùng bàn chải sắt hoặc máy mài cầm tay để loại bỏ các vết rỉ sét tại mối hàn.
• Tạo nhám (nếu cần): Với thép quá bóng, có thể dùng giấy nhám mịn để tạo chân bám tốt hơn.
• Lau khô: Đảm bảo bề mặt hoàn toàn khô ráo trước khi sơn lớp đầu tiên.

Bước 3 & 4: Kỹ thuật pha sơn và thi công lớp phủ

Việc pha sơn đúng tỷ lệ và kỹ thuật phun/quét sẽ quyết định tính thẩm mỹ của sản phẩm cuối cùng.

• Pha trộn: Với sơn 2 thành phần, dùng máy khuấy đều chất đóng rắn vào sơn theo đúng tỷ lệ nhà sản xuất.
• Dung môi: Chỉ sử dụng dung môi pha loãng đúng loại (thường là Xylene hoặc dung môi của hãng).
• Thi công: Ưu tiên dùng súng phun để màng sơn mịn và đồng đều. Nếu dùng rulo/chổi quét, hãy quét nhẹ tay và tránh chồng chéo quá nhiều.
• Thời gian chờ: Đảm bảo lớp lót khô hoàn toàn (thường 4-6 tiếng) trước khi sơn lớp phủ tiếp theo.